تحلیل مقام کرد

morezz

بسم الله الرحمن الرحیم

خیلی ها می گویند که مقام کرد شباهت زیادی با مقام بيات داره، ولی من با این نظر مخالفم. اصولا مقام ها عربی به دو دسته می توانیم تقسیم کنیم. گروه اول: مقام هایی که ربع پرده درشون وجود داره مثل بيات، رست، سیکا، عراق، چهارگاه، الی آخر. این دسته از مقام ها مقام های شرقی هستند، یعنی حال و هوای موسیقی کشور های شرقی را دارند. حالا آیا ربع پرده ای که در بیات، رست، و سيکا هست دقیقا یکی هست و ثابته؟ خیر. در موسیقی عربی هم چیزی به نام ميکروتن وجود داره. یعنی ممکن بعضی نتها که به ظاهر یکی هستند و در نوشتار یک جور هستند در هر مقامی فرق بکنند. مثال: در سه مقام بيات، رست، و سيکا نتی به نام نت یا نغمه سيکا در هر سه ی این مقامات وجود داره. در مقام بیات نت دوم هست، در مقام رست نت سوم، هست و در مقام سیکا نت اول. به این نت می نصف بیمول هم می گویند. ولی عملا، این نت در مقام بیات مقداری پایین تر نسبت به مقام سیکا و رست هست، در مقام رست مقداری بالا تر از بیات و در سيکا بالاترین می باشد. این همون بحث میکروتن است. اگر این پدیده نبود، ما با مقامهای بسیار خشک و خام و به عبارتی پیانویی مواجه می شدیم، و اصلا همین میکروتن هاست که مقامات عربی را این قدر زیبا می کنه. حالا، می رسیم به گروه دوم: مقام هایی که فقط نیم پرده دارن مثل عجم عشیران، نهاوند، کرد، نکریز، الی آخر. این دست مقامات مقام هایی هستند که مشابهشون در غرب هم وجود داره. مثلا نهاوند در غرب با گام مينور می شناسند، عجم رو با گام ماژور، و کرد رو با نام فيريجين (Phrygian Mode) مشهور است. اگر خوب دقت شود در هنگام اجرای این دسته از مقامات، حالاتی شبیه هم در همه این مقامات وجود داره، گویی یکی از این مقامات جزئی از یکی دیگر از این مقامات است. نوت اساسیی که در این مقامات هست می بیمول است، یا در اصطلاح عربی به آن نت کرد می گویند. در مقام عجم عشیران نت چهارم، در مقام نهاوند نت سوم، و در مقام کرد نت دوم. البته در مقام حجاز هم این نت ظاهرا وجود داره منتها در عمل و در اجرا به قدری بالا خوانده می شه (بحث میکروتن) که دیگر نمی شه گفت مقام حجاز هم یک از مقام های غربی هست(بحث جدائی می طلبه). خوب، حالا که این طور شد،هنوز هم می شه گفت که کرد و بیات شبیه هم هستند؟ در واقع، فرقی که بین کرد و بیات هست، دقیقا همون فرقی که بین نهاوند و رست است. اگر نت دوم مقام کرد رو ربع درجه ببریم بالا می شه بیات، و اگر نت سوم مقام نهاوند رو ربع درجه بالا ببریم می شه مقام رست.
این هم یک فراز بسیار زیبا در مقام کرد (و بعضا بیات) با صدای محمود رمضان:

تنها کاربران عضو سايت قادر به مشاهده لينک ها هستند.
عضويت در سايت / ورود به سايت